ترفندهای برد در تخته نرد

اول نقشه، بعد تاس

بازیکن‌های قوی قبل از اینکه به تاس نگاه کنند، می‌دانند در کدام نوع بازی هستند. تقریباً هر دست تخته نرد در یکی از این سه قالب جلو می‌رود و حرکت درست در هر کدام فرق می‌کند:

• بازی مسابقه: مهره‌ها از کنار هم رد شده‌اند و دیگر کسی کسی را نمی‌زند. فقط سرعت مهم است.
• بازی بلاک: یکی دارد دیوار می‌سازد تا مهره‌های حریف را پشت آن گیر بیندازد.
• بازی نگه‌داشتن: کسی که در مسابقه عقب است، یک خانهٔ محکم در زمین حریف نگه می‌دارد و منتظر می‌ماند تا حریف مهرهٔ تکی جا بگذارد.

برای اینکه بفهمی کدام قالب به نفع توست، باید بدانی در مسابقه جلویی یا عقب. اینجا شمارش قدم‌ها به کار می‌آید.

شمارش قدم‌ها: چه کسی جلوست؟

شمارش قدم‌ها (در اصطلاح بین‌المللی «پیپ کانت») یعنی جمع فاصلهٔ همهٔ مهره‌هایت تا بیرون تخته. برای هر مهره شمارهٔ خانه‌اش را حساب کن و همه را جمع بزن؛ مهرهٔ روی تیغه ۲۵ حساب می‌شود. در شروع بازی هر دو بازیکن دقیقاً ۱۶۷ قدم دارند.

میانگین هر نوبت تاس، با حساب چهار حرکتی بودن جفت‌ها، حدود ۸ و یک‌ششم قدم است. پس اگر در مسابقه ۸ قدم جلویی، تقریباً یک نوبت کامل از حریف جلوتری. قاعدهٔ ساده:

• اگر جلویی، درگیری را کم کن، مهره‌های عقب را بیرون بیاور و بازی را به مسابقه تبدیل کن.
• اگر عقبی، عجله نکن. خانه‌های محکم در زمین حریف نگه دار و دنبال فرصت زدن باش؛ در مسابقهٔ ساده احتمالاً می‌بازی.

ساختن «در» و شش‌در

قوی‌ترین سلاح تخته نرد دیوار است. چند خانهٔ بستهٔ پشت سر هم جلوی مهره‌های عقب حریف، حرکتشان را محدود می‌کند و شش‌در کامل آن‌ها را تا وقتی دیوار سر پاست زندانی می‌کند.

کدام خانه‌ها ارزش بیشتری دارند؟

• خانهٔ ۵: مهم‌ترین خانهٔ تخته است. هم بخشی از دیوار است و هم جای خوبی برای نگه‌داشتن حریف.
• خانهٔ ۷: خانهٔ کنار تیغه که پل بین خانهٔ خودی و بقیهٔ تخته است و دیوار را بلند می‌کند.
• خانه‌های ۴ و ۶: با ۵ و ۷ یک دیوار چهارتایی می‌سازند که رد شدن از آن خیلی سخت است.

برای ساختن دیوار به «مصالح» نیاز داری: مهره‌هایی در فاصلهٔ ۱ تا ۶ خانه از جایی که می‌خواهی ببندی. مهره‌های خانهٔ ۱۳ و ۸ معمولاً همین نقش را دارند. گاهی ارزش دارد یک مهرهٔ تک روی خانهٔ هدف بگذاری تا در نوبت بعد آن را ببندی؛ فقط مطمئن شو حریف شانس کمی برای زدنش دارد.

دیوار وقتی ارزش دارد که پشتش چیزی گیر افتاده باشد. اگر مهره‌های حریف از دیوارت رد شده‌اند، دیگر برای نگه‌داشتنش مهره هدر نده و به مسابقه فکر کن.

بازی نگه‌داشتن و بازی مسابقه

وقتی عقبی: یک خانهٔ محکم نگه دار

اگر در شمارش عقبی، دو مهره را روی یک خانه در زمین حریف نگه دار، ترجیحاً روی خانهٔ ۵ یا ۴ حریف (از دید تو خانهٔ ۲۰ یا ۲۱). این خانه زده نمی‌شود، حریف را مجبور می‌کند مهره‌هایش را با احتیاط از کنارش رد کند و هر بار که مهرهٔ تکی جا بگذارد، شانس زدن داری.

وقتی جلویی: مسابقه بده

وقتی همهٔ مهره‌ها از کنار هم رد شده‌اند، دیگر فقط سرعت مهم است. در این حالت:

• مهره‌ها را با کمترین هدر به خانهٔ خودی برسان؛ لازم نیست همه را تا خانهٔ ۱ ببری.
• در خانهٔ خودی جاهای خالی را پر کن تا با هر عددی بتوانی یک مهره جمع کنی.
• اگر می‌توانی با یک تاس مهره‌ای را جمع کنی، معمولاً جمع کردن بهتر از جابه‌جا کردن است.

احتمال تاس در تخته نرد

دو تاس روی هم ۳۶ حالت دارند (۶ ضربدر ۶). وقتی می‌گوییم «۶ و ۲» یعنی دو حالت جدا، چون ۶ و ۲ با ۲ و ۶ فرق دارد. اما هر جفت فقط یک حالت است. چند عدد کلیدی:

• احتمال اینکه یک عدد مشخص، مثلاً ۴، دست‌کم روی یکی از دو تاس بیاید: ۱۱ از ۳۶، یعنی حدود ۳۱٪.
• احتمال آمدن یک جفت، هر جفتی: ۶ از ۳۶، یعنی یک‌ششم. احتمال یک جفت مشخص، مثلاً جفت ۶: ۱ از ۳۶.

احتمال زدن یک مهرهٔ تک

فرض کن حریف یک مهره دارد و مهرهٔ تک تو چند خانه جلوی آن است و هیچ خانهٔ بسته‌ای وسط راه نیست. احتمال اینکه حریف بتواند آن را بزند:

• فاصلهٔ ۱ خانه: ۱۱ از ۳۶ (حدود ۳۱٪)
• فاصلهٔ ۲ خانه: ۱۲ از ۳۶ (حدود ۳۳٪)
• فاصلهٔ ۳ خانه: ۱۴ از ۳۶ (حدود ۳۹٪)
• فاصلهٔ ۴ خانه: ۱۵ از ۳۶ (حدود ۴۲٪)
• فاصلهٔ ۵ خانه: ۱۵ از ۳۶ (حدود ۴۲٪)
• فاصلهٔ ۶ خانه: ۱۷ از ۳۶ (حدود ۴۷٪)
• فاصلهٔ ۷ خانه: ۶ از ۳۶ (حدود ۱۷٪)
• فاصلهٔ ۸ خانه: ۶ از ۳۶ (حدود ۱۷٪)
• فاصلهٔ ۹ خانه: ۵ از ۳۶ (حدود ۱۴٪)
• فاصلهٔ ۱۰ خانه: ۳ از ۳۶ (حدود ۸٪)
• فاصلهٔ ۱۱ خانه: ۲ از ۳۶ (حدود ۶٪)
• فاصلهٔ ۱۲ خانه: ۳ از ۳۶ (حدود ۸٪)

نتیجهٔ مهم: مهرهٔ تک در فاصلهٔ ۱ تا ۶ خانه خیلی در خطر است و خطر با نزدیک شدن به ۶ بیشتر می‌شود، چون ترکیب‌های دو تاس هم به عددهای کوچک‌تر اضافه می‌شوند. از ۷ خانه به بعد خطر ناگهان کم می‌شود. پس اگر مجبوری مهرهٔ تک جا بگذاری، آن را ۷ خانه یا دورتر از مهرهٔ حریف بگذار. اگر خانه‌ای وسط راه بسته باشد، بعضی از این ترکیب‌ها از کار می‌افتند و خطر کمتر می‌شود.

احتمال ورود از تیغه

وقتی مهره‌ات روی تیغه است، شانس ورودت به تعداد خانه‌های بستهٔ حریف در خانه‌اش بستگی دارد:

• ۱ خانهٔ بسته: ۳۵ از ۳۶ (حدود ۹۷٪)
• ۲ خانهٔ بسته: ۳۲ از ۳۶ (حدود ۸۹٪)
• ۳ خانهٔ بسته: ۲۷ از ۳۶ (۷۵٪)
• ۴ خانهٔ بسته: ۲۰ از ۳۶ (حدود ۵۶٪)
• ۵ خانهٔ بسته: ۱۱ از ۳۶ (حدود ۳۱٪)
• ۶ خانهٔ بسته: صفر؛ تا یکی باز نشود وارد نمی‌شوی.

به همین دلیل هر خانه‌ای که در خانهٔ خودی می‌بندی، زدن مهرهٔ حریف را ترسناک‌تر می‌کند. زدن وقتی ۴ یا ۵ خانهٔ خودی‌ات بسته است، معمولاً یعنی حریف چند نوبت پشت تیغه می‌ماند.

حرکت امن و ریسک حساب‌شده

1. تیرهای حریف را بشمار. قبل از جا گذاشتن مهرهٔ تک، با جدول بالا ببین حریف چند حالت از ۳۶ برای زدنش دارد. بین دو حرکت، آن را انتخاب کن که تیر کمتری می‌دهد، مگر اینکه دیگری خیلی بیشتر به تو بدهد.
2. ریسک را جایی بکن که ضررش کم است. زده شدن مهره‌ای که هنوز در زمین حریف است فقط چند قدم خرج دارد، اما زده شدن مهره‌ای نزدیک خانهٔ خودی تقریباً یک دور کامل.
3. قبل از ریسک، خانهٔ حریف را نگاه کن. اگر حریف خانهٔ خودی‌اش را خوب بسته، زده شدن برایت گران تمام می‌شود. اگر خانه‌اش خالی است، ریسک ارزان‌تر است.
4. مصالح را متنوع نگه دار. مهره‌هایت را طوری بچین که با عددهای مختلف بتوانی خانهٔ تازه ببندی؛ این‌طوری کمتر پیش می‌آید تاسی بیاید که مجبور شوی ساختارت را خراب کنی.
5. همهٔ حرکت‌های ممکن را ببین. اشتباه رایج بازیکن‌های متوسط این است که اولین حرکت خوب را بازی می‌کنند. یک لحظه مکث کن و دو یا سه گزینه را با هم مقایسه کن.